19 kwietnia 2015 roku
poczta
zaloguj się
 
Poczet Lekarzy
medycyna praktyczna dla pacjentów

Endokrynolog Jelenia Góra

Parametry wyszukiwania:

 Wszyscy  A B C Ć Č D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S Ś T U V W Y Z Ź Ż

Wyniki wyszukiwania

Poczet Lekarzy zawiera wyłącznie wizytówki stworzone przez lekarzy. Jesteś lekarzem i nie ma Cię w bazie: stwórz wizytówkę!

Przeczytaj też

  • Czy insulina uzależnia?
    Insulina jest hormonem produkowanym przez sam organizm. Jej podanie ma na celu odtworzenie tego, co nie działa poprawnie.
    Więcej

    Nigdy nie zapomnę pacjenta przyjętego na oddział w ramach ostrego dyżuru z powodu świeżo rozpoznanej cukrzycy, który kategorycznie odmawiał leczenia insuliną. Miał wysoką wartość glikemii i typowe objawy cukrzycy: wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu, schudł w ostatnim czasie. Wymagał natychmiastowego leczenia insuliną. Z racji wieku – miał około 45 lat – towarzyszącej nadwagi, nadciśnienia tętniczego, zaburzeń lipidowych w pierwszej kolejności podejrzewano u niego cukrzycę typu 2. W takich przypadkach po wyrównaniu zaburzeń metabolicznych, przeprowadzeniu dodatkowych badań często udaje się odstawić insulinę i pacjent ostatecznie jest leczony lekami doustnymi. W tym przypadku jednak napotkaliśmy na zdecydowany opór pacjenta. Nie godził się na wdrożenie insuliny. Dlaczego?

    Niektóre osoby są przekonane, że raz podana insulina powoduje przyzwyczajenie organizmu i jej odstawienie nie będzie już nigdy możliwe. Nic bardziej błędnego!

    Insulina to lek taki sam, jak każdy inny. Istnieją wskazania i przeciwwskazania do jej stosowania. Insulina jest hormonem produkowanym przez sam organizm. Jej podanie ma jedynie na celu odtworzenie tego, co nie działa poprawnie.

    W praktyce szpitalnej często wdrażamy insulinę tylko na pewien określony czas, np. w przypadku:

    • „rozregulowania” cukrzycy typu 2 pod wpływem przejściowych okoliczności, takich jak: ostra infekcja, np. zapalenie płuc, uraz
    • zabieg chirurgiczny
    • udar mózgu
    • zawał serca, plastyka tętnic wieńcowych.

    We wszystkich tych przypadkach po wyleczeniu infekcji, wygojeniu urazu, ran operacyjnych, po okresie ostrych objawów zawału serca czy udaru mózgu możliwy jest powrót do poprzedniego modelu leczenia, czyli w przypadku cukrzycy typu 2 – leków doustnych. Świeżo rozpoznana cukrzyca z wysokimi wartościami glikemii też wymaga przejściowej insulinoterapii, ponieważ zaburzenia metaboliczne na początku są tak duże, że jedynie leczenie insuliną może je skutecznie i szybko wyrównać.

    Oczywiście w przypadku cukrzycy typu 1 insulina jest lekiem koniecznym i jej odstawienie nie jest możliwe. Zależność od insuliny w cukrzycy typu 1 wynika jednak z faktu, że organizm sam jej nie produkuje, a nie z faktu, że insulina uzależnia.

    Warto też podkreślić, że po kilku latach trwania cukrzycy typu 2 dochodzi do wyczerpania trzustki i konieczności wdrożenia insuliny na stałe. Wynika to z naturalnego przebiegu cukrzycy. Insulinę stosujemy tylko, gdy jest to konieczne i jest wtedy lekiem ratującym życie.

  • Jak podawać choremu na cukrzycę preparaty insuliny ludzkiej?
    Kiedy należy podawać choremu insuliny ludzkie - przed czy w czasie posiłku.
    Więcej

    Pytanie nadesłane do redakcji

    Jak podawać choremu na cukrzycę insuliny ludzkie, czy w czasie posiłku, czy przed posiłkiem? Proszę o informację.

    Odpowiedział

    lek. med. Wojciech Głodzik
    specjalista chorób wewnętrznych i diabetologii
    Ośrodek Leczenia Schorzeń Cywilizacyjnych ZPS Kraków

    Insulina ludzka na potrzeby przemysłu farmaceutycznego otrzymywana jest metodą inżynierii genetycznej. Sama cząsteczka insuliny ludzkiej jest w każdym preparacie identyczna z hormonem produkowanym w trzustce zdrowego człowieka. Poprzez dodatek substancji modyfikujących można jednak zmieniać jej działanie farmakologiczne. Preparaty insuliny ludzkiej mogą być krótko działające lub mogą mieć (przy dodatku protaminy i cynku) wydłużony czas działania - taki lek nazywamy insuliną ludzką o pośrednim czasie działania (bądź insuliną izofanową lub insuliną NPH). Są to dwa odrębne typy insuliny, różnica polega na odmiennym sposobie ich działania i podawania. Wyżej wymienione preparaty insuliny ludzkiej aplikowane są zwykle w różne okolice ciała i mają inne zadania. Ponadto stosowane są mieszaniny ww. insulin ludzkich.

    Insulina ludzka krótko działająca (nazwy handlowe: Actrapid Penfill, Gensulin R, Humulin R, Insuman Rapid, Polhumin R) stosowana jest zwykle 30 min przed głównymi posiłkami w celu pokrycia wzrostu glikemii związanego z jedzeniem. Jest to tzw. insulina prandialna (posiłkowa). Jej działanie zaczyna się 20-30 min po iniekcji, szczyt aktywności następuje po 2-3 h, a całkowity czas działania wynosi (w zależności od dawki) 6-9 h. Po podaniu tej insuliny należy spożyć posiłek główny i zwykle po około 2,5 h przekąskę. Dobrze wyedukowany pacjent powinien modyfikować odstęp: iniekcja insuliny prandialnej - posiłek w zależności od wartości glikemii przedposiłkowej oraz indeksu glikemicznego spożywanego pokarmu - może on wynosić w tym przypadku od 15 min do nawet 45-60 min.

    Inne zastosowanie insuliny ludzkiej krótko działającej to doraźne korygowanie wysokich wartości stężenia glukozy, wtedy jej podanie nie jest związane ze spożyciem pokarmu.

    Insulina ludzka o pośrednim czasie działania to tzw. insulina bazowa (bazalna), której zadaniem jest utrzymanie prawidłowego poziomu glikemii w okresie międzyposiłkowym i w nocy. Jej stosowanie nie jest związane bezpośrednio ze spożywanym pożywieniem. Zwykle insulina bazowa izofanowa (nazwy handlowe dostępnych na rynku polskim preparatów to: Gensulin N, Humulin N, Insulatard Penfill, Insuman Basal, Polhumin N) podawana jest około godziny 22:00, czasem również w drugim wstrzyknięciu rano około 8:00. Przy jej stosowaniu przed snem, w razie właściwego poziomu glikemii, nie należy spożywać posiłku. Niekiedy tylko przy małym stężeniu glukozy przed snem (celem prewencji nocnego niedocukrzenia) trzeba spożyć drobną przekąskę. Działanie tej insuliny po podaniu podskórnym zaczyna się po 0,5-1,5 h, szczyt występuje między 3. a 12. h, a całkowity czas działania wynosi około 18-22 h. W przypadku insuliny NPH duże znaczenie ma prawidłowa technika iniekcji, podanie jej domięśniowo (zamiast podskórnie) może spowodować hipoglikemię.

    Insuliny dwufazowe, tzw. mieszanki ludzkich insulin (gotowe preparaty: Gensulin M30, Gensulin M40, Gensulin M50, Humulin M3, Insuman Comb 25, Mixtard30 Penfill, Mixtard40 Penfill, Mixtard50 Penfill, Polhumin Mix2, Polhumin Mix3, Polhumin Mix4, Polhumin Mix5) to z kolei połączenia wcześniej opisanej insuliny krótko działającej z insuliną o przedłużonym działaniu w odpowiedniej proporcji. Mieszaniny te mają cechy obu preparatów. Czas ich maksymalnego działania determinuje zawartość insuliny NPH. Występują 2 szczyty aktywności, o sile działania zależnej od proporcji poszczególnych składników. Stosowane są zwykle 2 razy/dobę, 30 minut przed śniadaniem i kolacją, co około 10-12 h. Liczba zalecanych posiłków przy stosowaniu mieszanek insulin ludzkich to zwykle 5-6/ dobę.

    Należy wspomnieć, że obecnie, oprócz ww. insulin ludzkich (o jednakowej budowie samej cząsteczki insuliny), dostępne są też insuliny nowszej generacji tzw. analogowe w postaci insuliny prandialnej, bazowej, mieszanek. W razie stosowania tej postaci insuliny zalecany rozkład posiłków oraz sposób podawania jest inny niż przedstawiony powyżej. Jest to grupa niejednakowa, poszczególne preparaty różnią się miedzy sobą budową samej cząsteczki insuliny i działaniem.

    Dostępne dawniej insuliny zwierzęce (historycznie pierwsze wprowadzone) zostały wycofane już z rynku i nie są obecnie stosowane.

  • Aktualne zalecenia Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego dotyczące postępowania dietetycznego u chorych na cukrzycę
    Zgodnie ze stanowiskiem Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego terapia behawioralna chorych na cukrzycę powinna uwzględniać zarówno zalecenia dietetyczne, jak i zalecenia dotyczące wysiłku fizycznego, a także zwalczania palenia papierosów.
    Więcej

    Zgodnie ze stanowiskiem Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego terapia behawioralna chorych na cukrzycę powinna uwzględniać zarówno zalecenia dietetyczne, jak i zalecenia dotyczące wysiłku fizycznego, a także zwalczania palenia papierosów.

    Zalecenia dietetyczne

    Prawidłowe żywienie jest istotnym elementem leczenia cukrzycy oraz zapobiegania jej powikłaniom.

    Odpowiednio skomponowana dieta sprzyja utrzymaniu właściwych stężeń glukozy i lipidów (cholesterolu całkowitego, frakcji LDL, frakcji HDL) oraz optymalnych wartości ciśnienia tętniczego.

    Zalecenia ogólne

    Zgodnie ze stanowiskiem PTD każda osoba chorująca na cukrzycę powinna być przeszkolona w kierunku zasad prawidłowego żywienia przez osoby odpowiednio przeszkolone. Może to być lekarz, dietetyk, pielęgniarka diabetologiczna lub edukator diabetologiczny.

    Leczenie dietetyczne powinno zawierać wskazówki dotyczące całkowitej kaloryczności diety, rozkładu kalorii w poszczególnych posiłkach oraz informacje dotyczące źródeł poszczególnych składników odżywczych (węglowodanów, białek, tłuszczu) witamin, składników mineralnych i fitozwiązków.

    Ważnym elementem sprzyjającym właściwej realizacji diety jest uwzględnienie indywidualnych preferencji żywieniowych i kulturowych pacjenta oraz uwzględnienie wieku, płci, poziomu aktywności fizycznej oraz sytuacji materialnej pacjenta.

    Dieta osób chorujących na cukrzycę powinna opierać się na zasadach prawidłowego żywienia skierowanych do osób zdrowych, przy czym powinna uwzględniać dodatkowo:

    • kontrolowanie ilości węglowodanów w zarówno całodziennym jadłospisie, jak i w poszczególnych posiłkach w ciągu dnia
    • ograniczenie żywności zawierającej cukry proste, w tym cukry dodane (np. słodzona herbata)
    • częstość i regularność posiłków.

    W przypadku cukrzycy typu 1, u osób bez nadwagi i otyłości, należy pamiętać o ograniczeniu cukrów prostych oraz przestrzeganiu właściwie zbilansowanej diety. W tym przypadku insulinoterapia powinna uwzględniać nawyki żywieniowe pacjenta oraz jego tryb życia jednak z zachowaniem zasad prawidłowego żywienia. W przygotowaniu zaleceń dietetycznych można korzystać z systemu wymienników węglowodanowych oraz z wartości indeksu glikemicznego (IG) i wartości ładunku glikemicznego (ŁG).

    W przypadku pacjentów z cukrzycą typu 2 poza kontrolą glikemii istotne jest także uzyskanie i utrzymanie prawidłowej masy ciała. Duże znaczenie ma więc całkowita kaloryczność diety uwzględniająca wiek, aktualną masę ciała oraz aktywność fizyczną pacjenta. Dieta powinna być tak skomponowana, aby zapewniała powolną, ale systematyczną utratę masy ciała. Właściwa redukcja masy ciała to od 0,5 kg do 1 kg na tydzień i można ja uzyskać, stosując zarówno dietę z ograniczoną ilością węglowodanów, jak i dietę niskotłuszczową.

    W zapobieganiu i leczeniu cukrzycy typu 2 u osób ze zwiększonym ryzykiem sercowo-naczyniowym można zalecać dietę opartą na założeniach diety śródziemnomorskiej lub dietę DASH (Diateray Approaches to Stop Hypertension).

    Zalecenia szczegółowe

    Zapotrzebowanie na węglowodany

    • 40–50% kaloryczności diety powinno pochodzić z węglowodanów, a przede wszystkim węglowodanów o niskim indeksie glikemicznym IG <50
    • chory powinien ograniczyć spożycie cukrów prostych do minimum
    • dopuszcza się stosowanie słodzików w ilościach zalecanych przez producenta natomiast
    • jako zamiennika sacharozy nie należy stosować fruktozy
    • ilość błonnika pokarmowego w diecie powinna wynosić od 25–40 g/dzień ze szczególnym uwzględnieniem rozpuszczalnych frakcji błonnika pokarmowego: pektyn (obecne w jabłkach, morelach, owocach cytrusowych i marchewce) i beta-glukanu (płatki owsiane i jęczmienne oraz otręby owsiane i jęczmienne).

    Zapotrzebowanie na tłuszcz

    • 30–35% wartości energetycznej diety powinno pochodzić z tłuszczu, a w tym:
      • nasycone kwasy tłuszczowe – SFA (saturated fatty acids) powinny stanowić mniej niż 10%, a u osób ze zwiększonym stężeniem frakcji LDL ≥2,6 mmol/l (≥100 mg/dl) mniej niż 7%
      • tłuszcze jednonienasycone – MUFA (monounsaturated fatty acids) powinny dostarczać 10–15%
      • wielonienasycone kwasy tłuszczowe – PUFA (polyunsaturated fatty acids) powinny stanowić od 6–10% wartości energetycznej diety, w tym kwasy tłuszczowe omega-6: 5–8%, a omega 3: 1–2%
    • zawartość cholesterolu w diecie nie powinna przekraczać 300 mg/ dzień, a u osób z zwiększonym stężeniem cholesterolu frakcji LDL ≥2,6 mmol/l (≥100 mg/dl) nie powinna przekraczać 200 mg/dzień
    • w celu zmniejszenia stężenia cholesterolu frakcji LDL należy ograniczyć nasycone kwasy tłuszczowe i/lub zastąpić je węglowodanami o niskim indeksie glikemicznym i/ lub jednonienasyconymi kwasami tłuszczowymi
    • należy maksymalnie ograniczyć izomery trans kwasów tłuszczowych pochodzące z margaryn twardych, produktów cukierniczych oraz posiłków typu fast food.

    Zapotrzebowanie na białko

    • 15–20% wartości energetycznej diety powinno pochodzić z białek, przy czym stosunek białka pochodzenia zwierzęcego do białka pochodzenia roślinnego powinien być co najmniej 50/50%.

    Zapotrzebowanie na poszczególne składniki odżywcze
    Składnik odżywczy Zalecany udział poszczególnych składników odżywczych w diecie
    węglowodany 40–50 % wartości energetycznej diety, zwłaszcza węglowodany o niskim IG (IG <50)
    tłuszcz 30–35 % wartości energetycznej diety, w tym:

    SFA:
    do 10%,
    do 7% gdy LDL ≥2,6 mmol/l

    MUFA: 10–15%,

    PUFA: 6–8%, w tym
    omega-6: 5–8%
    omega-3: 1–2%

    cholesterol pokarmowy
    do 300 mg/dzień,
    do 200 mg/dzień gdy LDL ≥2,6 mmol/l
    białko 15–20 % wartości energetycznej diety

    Stosunek białka pochodzenia zwierzęcego do roślinnego 50/50%

    Zapotrzebowanie na witaminy i składniki mineralne

    • nie zaleca się suplementacji witaminami i składnikami mineralnymi, jeśli u chorych nie stwierdza się niedoborów.

    Spożycie alkoholu

    • spożycie alkoholu u osób chorujących na cukrzycę nie jest wskazane, gdyż alkohol hamuje uwalnianie glukozy z wątroby i w związku z tym może dojść do niedocukrzenia (hipoglikemii), zwłaszcza jeśli pacjent nie spożył przekąski
    • dopuszcza się spożywanie czystego alkoholu etylowego w ilości nie większej niż 20 g/dzień w przypadku kobiet i nie więcej niż 30 g/dzień w przypadku mężczyzn
    • z alkoholu należy całkowicie zrezygnować w przypadku hipertriglicerydemii (zwiększonego stężenia triglicerydów w surowicy), neuropatii (jest to zespół zaburzeń i objawów chorobowych układu nerwowego, wynikający z niewłaściwego leczenia cukrzycy) oraz w przypadku stwierdzenia zapalenia trzustki w wywiadzie.

    Spożycie soli kuchennej

    • dozwolone spożycie soli wynosi 5–6 g/ dzień, aczkolwiek u osób z umiarkowanym nadciśnieniem tętniczym ilość soli należy ograniczyć do ≤4,8 g/dzień, a w przypadku nadciśnienia tętniczego i nefropatii do ≤4 g/ dzień.

  • Pierogi, naleśniki, kluski śląskie – czy chory na cukrzycę musi z nich rezygnować?
    Sposób odżywiania osób chorych na cukrzycę typu 1 praktycznie nie odbiega od zasad racjonalnego żywienia osób zdrowych. Podstawową zasadą diety jest ograniczenie spożycia łatwo przyswajalnych węglowodanów, to one bowiem mają największy wpływ na wartość glikemii poposiłkowej.
    Więcej

    Sposób odżywiania osób chorych na cukrzycę typu 1 praktycznie nie odbiega od zasad racjonalnego żywienia osób zdrowych. Podstawową zasadą diety jest ograniczenie spożycia łatwo przyswajalnych węglowodanów, to one bowiem mają największy wpływ na wartość glikemii poposiłkowej. Z tego powodu diabetycy powinni zwracać uwagę zarówno na ilość, jak i na jakość spożywanych węglowodanów w całej diecie i poszczególnych posiłkach. W planowaniu posiłków przez diabetyków pomocne są wymienniki węglowodanowe (WW), białkowo-tłuszczowe (WBT), a także znajomość wartości indeksu glikemicznego (IG) poszczególnych produktów.

    Indeks glikemiczny jest wskaźnikiem, który określa tempo wzrostu stężenia glukozy we krwi po spożyciu danego produktu lub potrawy. Wskaźnik ten umożliwia wybór właściwych węglowodanów, klasyfikując produkty spożywcze na podstawie ich wpływu na glikemię oraz czasu pojawienia się zmian. Wysoki IG mają te produkty węglowodanowe, które są szybko trawione i przetwarzane na cukry proste oraz są szybko wchłaniane. Natomiast niskim IG odznaczają się produkty zawierające węglowodany, które są powoli trawione i wchłaniane, powodując stopniowe zwiększenie stężenia glukozy we krwi. Im wyższy IG danego produktu lub posiłku, tym większe jest stężenie glukozy we krwi po jego spożyciu.

    Dieta obfitująca w produkty o wysokim IG może być związana z gorszym wyrównaniem metabolicznym cukrzycy. Dlatego też PTD zaleca uwzględnienie w diecie diabetyka wskaźnika IG produktów i potraw, co w efekcie korzystnie może wpływać na kontrolę glikemii. Dodatkowo, w przypadku osób chorych na cukrzycę typu 1, dieta obfitująca w produkty o niskim IG może zmniejszyć częstotliwość występowania epizodów hiper- oraz hipoglikemii. Zatem dieta oparta na produktach o niskim IG korzystnie wpływa na stan zdrowia, zarówno osób zdrowych, jak i chorych na cukrzycę, niezależnie od typu, co potwierdza wiele badań.

    Potrawy mączne, takie jak pierogi, kluski śląskie, naleśniki, pyzy czy placki ziemniaczane, niestety należą do potraw odznaczających się wysokim IG, a co za tym idzie – wpływają na szybkie zwiększenie stężenia glukozy we krwi po ich spożyciu. Zatem nie są korzystne dla diabetyka.

    Wysoki IG potraw mącznych to efekt nie tylko zawartości łatwo przyswajalnych węglowodanów, ale również na jego wartość wpływa wiele innych czynników związanych z właściwościami samego produktu czy posiłku oraz procesu produkcji czy sposobu przygotowywania potraw.

    Po pierwsze, pierogi czy kluski przygotowane są zazwyczaj z białej mąki pszennej (typ 500–600), a więc z mąki wysokoprzetworzonej. Każde mielenie, rozdrabnianie i oczyszczanie ziarna doprowadza do zniszczenia struktury skrobi oraz zmniejszenia wielkości jej cząsteczek. W efekcie skrobia staje się bardziej podatna na działanie enzymów trawiennych, a więc zostaje szybko strawiona, co w konsekwencji spowoduje szybkie zwiększenie stężenia glukozy we krwi. Zatem mąka wysoko oczyszczona jest szybciej trawiona i posiada większy IG niż mąka pełnoziarnista.

    Po drugie, kolejnym czynnikiem wpływającym na wyższy wskaźnik glikemiczny jest rodzaj skrobi zawarty w białej mące pszennej. Skrobia składa się z dwóch głównych składników (wielocukrów) – amylozy oraz amylopektyny. Produkty, które zawierają dużo amylopektyny a mało amylozy, mają wysoki IG. Ten rodzaj skrobi występuje w mące pszennej oraz w ziemniakach. Amylopektyna jest znacznie szybciej i łatwiej trawiona niż amyloza, która zawiera powiązane ze sobą pierścienie glukozy, co utrudnia trawienie. Dlatego też produkty zawierające duże ilości amylozy cechują się niskim IG.

    Po trzecie, potrawy mączne, jak pierogi czy kluski, przygotowywane z oczyszczonej mąki pszennej podlegają obróbce cieplnej, a więc gotowaniu w wodzie. Jest to kolejny czynnik wpływający na wyższy IG. Podczas gotowania zachodzi proces żelifikacji skrobi (rozmiękczania), czyli zwiększa się podatność jej struktury na trawienie przez enzymy, co sprzyja szybkiemu wzrostowi glikemii. Przykładem mogą też być rozgotowane ziemniaki i ryż.

    Dodatkowo potrawy mączne oprócz wysokiego IG należą także do potraw kalorycznych. Szczególnie gdy potrawom tym towarzyszą zawiesiste, tłuste sosy, czy też sama obróbka kulinarna, jak smażenie (np. placki ziemniaczane). Zbyt duża zawartość tłuszczu nie jest korzystna dla diabetyka. Tłuszcz może mieć wpływ na odroczony w czasie wzrost wartości glikemii, ponieważ spowalnia wchłanianie węglowodanów.

    Czy to oznacza, że w diecie diabetyka potrawy mączne są zakazane?

    Niekoniecznie. Potrawy tego typu powinny być spożywane okazjonalnie. Nie oznacza to jednak, że diabetyk musi wykluczyć je ze swojego jadłospisu na zawsze. Najlepiej, aby pierogi, kluski czy inne potrawy mączne były przygotowywane z pełnoziarnistej mąki. Jeśli nie ma takiej możliwości, tego typu potrawom zawsze powinny towarzyszyć surówki. Dzięki temu, że warzywa bogate są w błonnik pokarmowy, następuje zmniejszenie IG całego posiłku. Błonnik, zwłaszcza frakcja rozpuszczalna w wodzie, wpływa na glikemię poprzez zwolnienie opróżniania żołądka. Dodatkowo błonnik utrudnia i wydłuża w czasie wchłanianie produktów trawienia, co w efekcie powoduje mniejszy i wolniejszy wzrost glikemii poposiłkowej. Poza tym dieta diabetyka obfitująca w błonnik nie tylko zmniejsza glikemię poposiłkową, ale również zmniejsza stężenie hemoglobiny glikowanej HbA1c.
    Podsumowując, diabetycy powinni ograniczać produkty zawierające łatwo przyswajalne węglowodany oraz mające wysoki IG, a w przypadku spożycia tego typu potraw powinni łączyć je z odpowiednią ilością błonnika, zwłaszcza surowych warzyw, godna polecenia jest też surówka z kiszonej kapusty.

    W tabeli przedstawiono wartość energetyczną, białko, tłuszcze, węglowodany, błonnik oraz obliczone WW i WBT w 100 g potrawy.

    Tab. Wartość energetyczna potraw
    PotrawaKcalBiałkoTłuszczeWęglowodanyBłonnikWWWBT
    kluski kładzione1655,51,332,31,03,20,3
    kluski lane932,32,014,30,51,40,3
    kluski śląskie1692,63,830,71,430,4
    knedle ze śliwkami1622,85,924,31,42,40,6
    kopytka1474,20,730,51,630,2
    leniwe pierogi24214,613,914,70,31,51,8
    naleśniki z twarogiem24210,210,326,90,42,71,3
    pierogi ruskie1675,95,024,41,12,40,7
    pierogi z mięsem20511,910,116,50,61,61,4
    pierogi z twarogiem23911,19,926,10,52,61,3
    pierogi z truskawkami2414,111,430,41,731,2
    placki ziemniaczane2313,614,521,81,82,21,4
    pyzy ziemniaczane2103,76,234,43,03,40,7
    pyzy z mięsem2927,914,033,62,63,41,6

    Piśmiennictwo:

    1. Lange E.: Zastosowanie indeksu glikemicznego w dietoterapii chorób dietozależnych. [W:] Janda E. (red.): Dietoterapia 1. Wyd. SGGW, Warszawa 2009: 215–227
    2. Juruć A., Pisarczyk-Wiza D., Wierusz-Wysocka B.: Zalecenia dietetyczne i zachowania żywieniowe u osób z cukrzycą typu 1 – czy mają wpływ na kontrolę metaboliczną. 2014. Diabet. Klin. 2014; 3 (1): 22–30
    3. Kunachowicz H., Nadolna I., Iwanow K.: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. PZWL, Warszawa 2005