22 listopada 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Poczet Lekarzy
medycyna praktyczna dla pacjentów

Parametry wyszukiwania:

 Wszyscy  A B C Ć Č D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S Ś T U V W Y Z Ź Ż

Wyniki wyszukiwania

   Dalej »
Lekarz Jerzy Lipka

Internista, Lekarz Rodzinny

Choroby wewnętrzne, Medycyna rodzinna

Lekarz Anna Marczuk

Lekarz Rodzinny, Pediatra

Medycyna rodzinna, Pediatria

Lekarz Janusz Matusiak

Internista, Specjalista medycyny pracy, Lekarz Rodzinny

Choroby wewnętrzne, Medycyna pracy, Medycyna rodzinna

Lekarz Elżbieta Pietras

Internista, Lekarz Rodzinny

Choroby wewnętrzne, Medycyna rodzinna

Lekarz Barbara Szczepańska

Internista, Lekarz Rodzinny

Choroby wewnętrzne, Medycyna rodzinna

Lekarz Jerzy Szczygielski

Internista, Lekarz Rodzinny

Choroby wewnętrzne, Medycyna rodzinna

Lekarz Janusz Trzos

Internista, Lekarz Rodzinny

Choroby wewnętrzne, Medycyna rodzinna

Lekarz Marianna Walęciuk

Lekarz Rodzinny, Pediatra

Medycyna rodzinna, Pediatria

Lekarz Agnieszka Wasyluk

Internista, Lekarz Rodzinny

Choroby wewnętrzne, Medycyna rodzinna

   Dalej »

Poczet Lekarzy zawiera wyłącznie wizytówki stworzone przez lekarzy. Jesteś lekarzem i nie ma Cię w bazie: stwórz wizytówkę!

Przeczytaj też

  • Niedożywienie u osób starszych
    Ocena i wczesne rozpoznanie niedożywienia jest szczególnie ważne dla osób starszych. Niedożywienie wśród tej grupy osób często jest następstwem niedostatecznego pokrycia zapotrzebowania energetycznego oraz zaburzeń procesów trawienia i wchłaniania składników odżywczych, co prowadzi do niedoborów białkowo-energetycznych oraz makro- i mikroskładników pokarmowych
    Więcej

    Jak rozpoznać niedożywienie?

    Światowa Organizacja Zdrowia wymienia niedożywienie jako jedno z poważniejszych zagrożeń dla zdrowia publicznego na całym świecie. To istotny problem nie tylko krajów czy regionów, w których występuje niedostatek wody i/lub pożywienia. W krajach wysoko uprzemysłowionych niedożywienie może dotyczyć wybranych grup dzieci i młodzieży, kobiet w stanach fizjologicznych i sportowców, ale na konsekwencje niedożywienia narażone są zwłaszcza osoby starsze.

    Niedożywienie zależne od diety występuje w przebiegu zaburzeń odżywienia (np. anorexia nervosa), towarzyszy ciężkim chorobom przewlekłym (np. nowotworowym czy neurodegeneracyjnym), a niekiedy dotyczy również pacjentów w stanach pourazowych czy w ostrych chorobach z nasileniem procesów zapalnych (np. oparzenia, urazy) [1].

    Niedożywienie opisuje się jako brak równowagi między spożytym pokarmem a zapotrzebowaniem na składniki odżywcze wraz z nim dostarczane [2]. Najczęściej nieprawidłowości występują wówczas, gdy organizm nie otrzymuje odpowiedniej ilości energii i/lub niezbędnych składników pokarmowych, w tym zwłaszcza białka, witamin i składników mineralnych. Może to prowadzić do określonych zmian metabolicznych i upośledzenia funkcji organizmu.

    Podział niedożywienia – niedożywienie ilościowe i jakościowe

    Niedożywienie ilościowe oznacza zbyt małą podaż energii pochodzącej z pokarmów w stosunku do zapotrzebowania organizmu. Staje się to przyczyną powstawania deficytu energetycznego w organizmie (tzw. niedożywienie energetyczno-białkowe). Nie zawsze w początkowym okresie proces ten wywołuje objawy chorobowe. Widocznym zewnętrznym obrazem takiego stanu jest zazwyczaj zmniejszenie masy ciała. Do innych objawów charakterystycznych dla niedożywienia należą: ogólne osłabienie i wrażliwość na zimno związana z obkurczaniem się naczyń krwionośnych. Ciepłota ciała może się obniżyć o 1–2°C, co pogarsza stan ogólny człowieka. Osłabiona jest również odporność komórkowa, co prowadzi do częstszego występowania różnego typu infekcji.

    Czy zawsze niedożywieniu towarzyszy zmniejszenie masy ciała?

    Niedożywienie może dotyczyć również osób z nadwagą czy otyłością. Niedobór określonych składników mineralnych lub witamin prowadzi do rozwoju tzw. niedożywienia jakościowego. Wynika ono z niedostatecznego spożywania lub wchłaniania wymienionych składników odżywczych bądź też ze zwiększonego ich wydalania z organizmu. Przykładowo osoby, które spożywają posiłki o dużej gęstości energetycznej, ale ubogie pod względem zawartości składników odżywczych (np. żywność „wysoko przetworzona”), mogą być zagrożone wystąpieniem tego typu niedożywienia.

    Niedożywienie wśród osób starszych

    Ocena i wczesne rozpoznanie niedożywienia jest szczególnie ważne dla osób starszych. Niedożywienie wśród tej grupy osób często jest następstwem niedostatecznego pokrycia zapotrzebowania energetycznego oraz zaburzeń procesów trawienia i wchłaniania składników odżywczych, co prowadzi do niedoborów białkowo-energetycznych oraz makro- i mikroskładników pokarmowych [3].

    Niedożywienie znacznie pogarsza jakość życia osób starszych. Negatywnie wpływa zarówno na stan funkcjonalny (np. zdolność do samodzielnego jedzenia, korzystania z toalety, utrzymania higieny), jak i na dobre samopoczucie oraz funkcjonowanie psychospołeczne (zdolności adaptacyjne, zaangażowanie, podejmowanie inicjatywy) osób starszych. Zapobieganie niedożywieniu nie jest zadaniem prostym, ponieważ grupa ludzi starszych jest bardzo różnorodna, a procesy chorobowe często towarzyszą zmianom fizjologicznym w procesie starzenia się.

    Wśród najczęstszych czynników ryzyka występowania niedożywienia u osób starszych wymienia się [4]:

    • czynniki kliniczne:
    • zmiany patofizjologiczne zachodzące w organizmie związane z procesem starzenia się (m.in. brak apetytu, utrata smaku i powonienia, niepełne uzębienie),
    • choroby przewlekłe (m.in. nowotwory, cukrzycę, zapalenie stawów),
    • stosowana farmakoterapia (interakcje składników pokarmowych z przyjmowanymi lekami),
    • niepełnosprawność i ograniczona mobilność,
    • demencja (w przebiegu chorób neurodegeneracyjnych i innych),
    • hospitalizacja, która miała miejsce w ostatnim roku do momentu przeprowadzania oceny [5],

    • czynniki psychospołeczne:
    • brak wiedzy na temat żywności i właściwego odżywiania oraz przygotowania posiłków,
    • izolacja i samotność lub ubóstwo,
    • lęk/depresja lub okres żałoby [3].

    W wyniku procesu starzenia się dochodzi do zmian składu ciała, co objawia się utratą beztłuszczowej masy ciała i zmniejszeniem masy mineralnej kości, a zwiększeniem zawartości tkanki tłuszczowej, co może utrudniać osobom starszym podejmowanie aktywności fizycznej.

    Istotnym czynnikiem wywierającym wpływ na stan odżywienia seniorów jest pogorszenie funkcjonowania przewodu pokarmowego. Zmiany te dotyczą m.in. zmniejszenia wydzielania śliny i enzymów trawiennych, zmian zanikowych błony śluzowej, zmniejszenia się masy mięśniówki, co przyczynia się m.in. do spowolnienia motoryki jelit i występowania problemów z zaparciami. Oprócz tego u osób starszych dochodzi do zmniejszenia masy wątroby i upośledzenia zdolności wydzielniczych trzustki, co z kolei prowadzi do wystąpienia problemów trawiennych objawiających się biegunką [4].

    Osobom starszym coraz mniej rzeczy smakuje, często można usłyszeć, iż według nich pokarm jest bez smaku, mdły czy też po prostu niedobry.

    Zmniejszenie aktywności fizycznej oraz zwolnienie tempa metabolizmu wraz z upływem lat przyczynia się do mniejszego wydatkowania energii. W efekcie tych zmian osoby starsze coraz słabiej odczuwają głód i częściej występują u nich zaburzenia w zakresie odczuwania sytości. Efektem wszystkich wymienionych powyżej zachowań jest większe ryzyko wystąpienia niedoborów białkowych, witaminowych czy składników mineralnych, co może prowadzić do niedożywienia [6].

    Liczne badania wskazują, że niedożywienie lub ryzyko niedożywienia związane są z miejscem zamieszkania lub tymczasowego przebywania osób starszych. Częstość występowania niedożywienia białkowo-kalorycznego szacuje się na od 1–15% u osób starszych zamieszkujących w środowisku domowym do 25–85% wśród osób zamieszkujących w domach opieki długoterminowej [6].

    Przykłady niedożywienia jakościowego dotyczące osób starszych w Polsce

    Niedobór witaminy D

    W miesiącach zimowych przeprowadzono badanie u 274 kobiet w średnim wieku 69,1 ±5,7 roku, wybranych losowo z populacji ogólnej, nieotrzymujących suplementacji witaminą D ani wapniem. Oceniano stężenie witaminy D w surowicy (stężenie 25-OH-D3) oraz czynniki związane z jej niedoborem. Prawidłowe stężenie stwierdzono jedynie u 4% badanych kobiet, natomiast deficyty witaminy D (stężenie <20 ng/ml) u 83,2% [7]. Również w badaniu populacyjnym PolSenior potwierdzono, że niedobory witaminy D są częste u osób starszych – dotyczyły 40% badanych (stężenie <30 ng/ml), i wynikają z małej podaży witaminy D w diecie [8].

    Niedobór żelaza

    Wraz z wiekiem zwiększa się również ryzyko rozwoju niedokrwistości. W badaniu PolSenior dotyczyła ona 17,4% ogółu badanych, istotnie częściej występowała u mężczyzn niż u kobiet i u mieszkańców miast w porównaniu z mieszkańcami wsi [8]. Niedokrwistość występująca u osób starszych często wiąże się z niedoborami żelaza w diecie, a także z pogorszeniem jego wchłaniania w przewodzie pokarmowym (przykładowo dieta mleczna, nadużywanie leków alkalizujących sok żołądkowy i inne); rzadko stanowi konsekwencję przebiegu wybranych chorób przewlekłych.

    Rozpoznanie niedożywienia

    Dane dotyczące niedożywienia wśród osób starszych zamieszkałych w Polsce są nieliczne między innymi ze względu na brak „złotego standardu” oceny stanu odżywienia osób z tej grupy wiekowej. W celu zdiagnozowania niedożywienia należy określić ogólny stan zdrowia badanej osoby i zwrócić uwagę na czynniki sprzyjające wystąpieniu niedożywienia, m.in. na zmniejszenie masy ciała, występowanie zaburzeń wchłaniania, przyjmowanie leków obniżających apetyt czy uzależnienie od alkoholu [9].

    Wielu autorów podkreśla, że w diagnozowaniu stanu odżywienia osób starszych przydatna jest tylko kombinacja różnych metod pośrednich, takich jak:

    • badania antropometryczne,
    • badania laboratoryjne,
    • subiektywna ocena ogólna, w której można wykorzystać wybrane testy, gdzie łączy się metody subiektywne z obiektywną oceną stanu zdrowia badanych.

    Często do oceny ryzyka niedożywienia u osób starszych wykorzystuje się skalę MNA (Mini Nutritional Assessment). Wśród wskaźników otrzymanych na podstawie wyników przeprowadzonych badań antropometrycznych pomocnych w identyfikacji niedożywienia wśród osób starszych wyróżnia się: indeks masy ciała (body mass index – BMI) oraz obwód ramienia (mid-arm circumference – MAC) i łydki (calf circumference – CC). Ryzyko niedożywienia zgodnie z kryteriami MNA pojawia się, gdy BMI <23 kg/m2, MAC <22 cm, a CC <31 cm. Znaczenie ma również obserwowanie zmian masy ciała. [5]

    Z przeglądu badań wynika, że u osób po 65. roku życia BMI 24–27 kg/m2 wiąże się ze zmniejszonym wskaźnikiem śmiertelności, a także lepszą jakością życia.

    Z innych pomiarów antropometrycznych w ocenie stanu odżywienia wykorzystuje się obwód talii i bioder oraz pomiar fałdów skórno-tłuszczowych. Uzyskane parametry umożliwiają ocenę składu ciała, masy mięśniowej i rozmieszczenia tkanki tłuszczowej [9].

    Coraz częściej do oceny stanu odżywienia wykorzystuje się badanie składu ciała za pomocą bioimpedancji (bioelectrical impedance analysis – BIA). Metoda ta pozwala ustalić zawartość tkanki tłuszczowej, beztłuszczowej masy ciała i wody oraz ich wzajemny stosunek w organizmie. Szczególnie istotnym parametrem jest ocena zawartości beztłuszczowej masy ciała (fat free mass – FFM), która służy do wyznaczenia indeksu beztłuszczowej masy ciała (fat free mass index kg/m2 – FFMI), będącego dobrym wskaźnikiem do oceny masy mięśniowej osób starszych [5].

    Piśmiennictwo:

    1. Adult Starvation and Disease-Related Malnutrition: A Proposal for Etiology-Based Diagnosis in the Clinical Practice Setting From the International Consensus Guideline Committee. JPEN J. Parenter. Enteral. Nutr. 2010; 34: 156–159
    2. WHO http://www.who.int/child_adolescent_health/documents/fnb_v27n3_suppl/en/index.html [14.10.2014]
    3. Pertkiewicz M.: Niedożywienie i jego następstwa. Postępy Żywienia Klinicznego, 2008; 2: 1–4
    4. Hickson M.: Malnutrition and ageing. Postgrad. Med. J. 2006; 82: 2–8
    5. Ożga E., Małgorzewicz S.: Ocena stanu odżywienia osób starszych. Geriatria, 2013; 7: 98–103
    6. Wojszel B.Z.: Niedożywienie i dylematy leczenia żywieniowego w geriatrii. Postępy Nauk Medycznych, 2011; 8: 649–657
    7. Napiórkowska L., Budlewski T., Jakubas-Kwiatkowska W. i wsp.: Prevalence of low serum vitamin D concentration in an urban population of elderly women in Poland. Pol. Arch. Med. Wewn. 2009; 119: 699–703
    8. Mossakowska M., Wiecek A., Błędowski P. (red.): Aspekty medyczne, psychologiczne, socjologiczne i ekonomiczne starzenia się ludzi w Polsce. PolSenior. Termedia Wyd. Med., Poznań 2012
    9. Szczygieł B. (red.): Niedożywienie związane z chorobą. Występowanie, rozpoznanie. Wyd. Lek. PZWL, Warszawa 2011
  • Objawy i skutki niedoboru fosforu (hipofosfatemii)
    Jakie są skutki niedoboru fosforu w organizmie?
    Więcej

    Pytanie nadesłane do redakcji

    Jakie są skutki niedoboru fosforu w organizmie?

    Odpowiedział

    dr hab. med. Ernest Kuchar
    Klinika Pediatrii i Chorób Zakaźnych
    Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu

    Fosfor jest niezbędnym składnikiem ludzkiej diety, makroelementem koniecznym do funkcjonowania każdej komórki. Wchodzi w skład kości, zębów, kwasów nukleinowych (DNA, RNA) oraz wielu ważnych związków wysokoenergetycznych, takich jak ATP czy fosfokreatyna.

    Niedobór fosforu może być spowodowany niedożywieniem, zaburzeniami wchłaniania (np. niedobór wit. D), niektórymi zespołami metabolicznymi (np. odstawienie alkoholu, alkaloza, dna) oraz nadmiernym wydalaniem z moczem.

    Wszystkie postacie niedoboru charakteryzują się hipofosfatemią, czyli małym stężeniem rozpuszczalnych fosforanów w surowicy krwi. Kryteria rozpoznania niedoboru fosforanów zależą od wieku i wynoszą: umiarkowana hipofosfatemia - 1-2,5 mg/dl (0,32-0,8 mmol/l), ciężka <1 mg/dl (0,32 mmol/l).

    Objawy hipofosfatemii dotyczą głównie mięśni i układu nerwowego. Przy znacznych niedoborach może dochodzić do rozpadu komórek mięśni i erytrocytów z powodu braku ATP. Objawy kliniczne niedoboru fosforu, jeśli w ogóle występują (niedobór jest zwykle utajony), mogą obejmować: osłabienie, bóle mięśni, bóle kości, wymioty, zaburzenia oddychania i zaburzenia neurologiczne (np. porażenia, parestezje, zaburzenia świadomości, dezorientacja, nudności, drgawki). Przewlekły niedobór fosforanów, który zwykle towarzyszy niedoborowi witaminy D może manifestować się miopatią proksymalną, osłabieniem i bólami kości.

    Z kolei zbyt dużo fosforanów prowadzi do biegunki i zwapnień tkanek miękkich, jak też może zakłócać wykorzystanie żelaza, wapnia, magnezu i cynku.

    Fosfor powszechnie występuje w wielu produktach żywnościowych, głównie w postaci fosforanów. W fosforany bogate jest czerwone mięso (1600 mg/kg), produkty mleczne (ok. 900 mg/kg), ryby (4000 mg/kg), drób (2100 mg/kg), pieczywo i inne produkty zbożowe (ok. 900 mg/kg).

  • Doustne suplementy pokarmowe
    Celem leczenia żywieniowego jest poprawa stanu odżywienia lub jego utrzymanie u osób, które nie mogą pokryć zapotrzebowania dietą naturalną.
    Więcej

    Definicje

    Leczenie żywieniowe (żywienie kliniczne) to postępowanie medyczne obejmujące:

    • ocenę stanu odżywienia,
    • ocenę zapotrzebowania na składniki odżywcze,
    • podaż należnych ilości białka, energii, elektrolitów, witamin, pierwiastków śladowych i wody drogą przewodu pokarmowego i/lub dożylną,
    • monitorowanie leczenia.

    Celem leczenia żywieniowego jest poprawa stanu odżywienia lub jego utrzymanie u osób, które nie mogą pokryć zapotrzebowania dietą naturalną.

    Leczenie żywieniowe (żywienie kliniczne) obejmuje:

    • żywienie doustne przy zastosowaniu diet przemysłowych,
    • żywienie dojelitowe przy zastosowaniu diet przemysłowych,
    • żywienie dożylne przy zastosowaniu mieszanin odżywczych.

    Żywienie dojelitowe oznacza podaż energii, białka, elektrolitów, witamin, pierwiastków śladowych i wody pod postacią diety przemysłowej do przewodu pokarmowego. Żywienie dojelitowe może być prowadzone drogą doustną, przez zgłębnik albo przetokę odżywczą. W tego typu żywieniu stosuje się wyłącznie diety przemysłowe, które umożliwiają podaż zbilansowanej ilości składników odżywczych.

    Doustne suplementy pokarmowe: co to jest?

    Doustne suplementy pokarmowe (oral nutritional supplements – ONS) stanowią jedną z metod żywienia dojelitowego. Są to diety przemysłowe, które nadają się do picia; występują w różnych smakach i są stosowane zwykle jako uzupełnienie niewystarczającego odżywiania dietami naturalnymi. ONS mogą być stosowane wyłącznie na zlecenie i pod nadzorem lekarza.

    Kogo leczyć? Określenie wskazań do leczenia żywieniowego

    W ostatnich latach wskazania do leczenia żywieniowego znacznie uproszczono i obecnie skrupulatne analizowanie poszczególnych parametrów organizmu nie jest już konieczne. Zdaniem Europejskiego Towarzystwa Żywienia Klinicznego i Metabolizmu (European Society for Clinical Nutrition and Metabolism – ESPEN) żywienie sztuczne należy włączyć w każdej z wymienionych poniżej sytuacji:

    • spodziewany brak możliwości zastosowania diety doustnej przez ponad 7 dni,
    • obecne lub zagrażające niedożywienie,
    • brak możliwości utrzymania dziennego spożycia pokarmów >60% zalecanej normy przez ponad 10 dni,
    • okres poprzedzający duży zabieg operacyjny z zakresu chirurgii onkologicznej w obrębie jamy brzusznej (np. pankreatoduodenektomia, gastrektomia) lub okolicy głowy i szyi – rutynowe 5–7-dniowe przedoperacyjne wsparcie żywieniowe.

    Zapotrzebowanie na składniki odżywcze – najważniejsze zasady

    • Dorosły człowiek powinien otrzymywać 0,8–1,5 g białka/kg mc./d, a jego potrzeby energetyczne wynoszą 25–35 kcal/kg mc./d. Znacznie wyniszczeni chorzy powinni otrzymać 35–45 kcal/kg mc./d, w tym 2–3 g białka/kg mc.
    • Leczenie żywieniowe powinno być kompletne, gdyż jedynie wówczas będzie skuteczne. Organizm musi otrzymać wszystkie niezbędne składniki, do których należą aminokwasy, węglowodany, tłuszcze, elektrolity (Na, K, Ca, Mg, Cl, P), pierwiastki śladowe, witaminy (retinol, kalcyferol, tokoferol, witamina K, tiamina, ryboflawina, pirydoksyna, witamina B12, kwas pantotenowy, kwas foliowy, niacyna, kwas askorbinowy) i woda.
    • Wszystkie składniki prawidłowej diety, czyli elektrolity, witaminy i pierwiastki śladowe, powinny być podawane w ilościach pokrywających zapotrzebowanie dobowe (recommended daily allowance – RDA).
    • Warunek ten w przypadku żywienia dojelitowego jest spełniony, jeśli stosuje się dietę przemysłową w ilości należnej na kilogram idealnej masy ciała w ciągu doby.
    • W przypadku ONS ilość należna to co najmniej 200 ml diety w ciągu doby. Jeśli pacjent je, podaż nie powinna przekraczać 600 ml/d, jeśli jednak w ogóle nie przyjmuje pokarmów drogą doustną, podaż musi pokryć całe zapotrzebowanie, czyli w praktyce u dorosłego musi wynosić co najmniej 1500 ml/dobę.

    Kiedy można zastosować ONS?

    Wybór metody leczenia żywieniowego opiera się na analizie następujących czynników:

    • stanu klinicznego chorego,
    • stopnia i rodzaju niedożywienia,
    • planowanego czasu żywienia,
    • okresu stosowania żywienia (okres przedoperacyjny lub pooperacyjny, okres katabolizmu, rekonwalescencji).

    Należy pamiętać, że metodą z wyboru jest żywienie drogą przewodu pokarmowego.

    Żywienie dojelitowe należy wybierać zawsze, kiedy nie stwierdza się przeciwwskazań, do których należą:

    • przeszkoda w jelitach lub niedrożność przewodu pokarmowego (porażenna albo mechaniczna),
    • ciężki wstrząs,
    • niedokrwienie jelit,
    • nieustępliwe biegunki lub wymioty,
    • ciężkie zaburzenia wchłaniania drogą przewodu pokarmowego lub przetoki przewodu pokarmowego bez możliwości wykorzystania odcinka jelita położonego poniżej przetoki w wystarczającym zakresie (np. po radioterapii).

    ONS: czym właściwie są?

    ONS to specjalna kategoria żywności medycznej służąca żywieniowemu wsparciu pacjentów niedożywionych lub zagrożonych niedożywieniem, której parametry zostały dokładnie określone w dyrektywie Unii Europejskiej 1999/21/EC 25.03.1999.

    Preparaty typu ONS mogą być niekompletne lub kompletne pod względem składu (zawierają tylko wybrane lub wszystkie makro- i mikroskładniki diety). Wyróżnia się preparaty standardowe (odzwierciedlające skład i proporcje zwykłej diety doustnej) lub preparaty specjalne (produkowane wg wymagań żywieniowych wynikających z określonych chorób, np. niewydolności nerek). ONS mogą stanowić uzupełnienie codziennej diety, a niektóre z nich mogą ją całkowicie zastąpić.

    Do zalet ONS należą:

    • wygoda stosowania: ONS to zbilansowany preparat – gotowy do użycia, nie wymaga skomplikowanych czynności kulinarnych, można go dowolnie mieszać z produktami naturalnymi, schładzać, delikatnie podgrzewać,
    • nie zawierają składników potencjalnie szkodliwych (laktoza, gluten, puryny, cholesterol),
    • pakowane są w atmosferze jałowej (sterylizowane UHT), co oznacza, że są wolne od bakterii,
    • bardzo wygodny sposób przechowywania.

    Na podstawie kaloryczności wyróżnia się następujące diety:

    • hipokaloryczne (0,5–0,9 kcal/ml diety),
    • izokaloryczne (1–1,2 kcal/ml diety),
    • hiperkaloryczne (1,3–2,4 kcal/ml diety).

    Najczęściej stosowane są diety izokaloryczne, standardowe.

    Czy ONS są skuteczne?

    Skuteczność stosowania ONS u chorych na nowotwory potwierdzają wyniki licznych badań, w tym metaanalizy Baldwina i wsp. oraz Milne’a i wsp. Pozytywne wyniki dotyczą nie tylko onokologii, ale także pacjentów dializowanych, chorób zapalnych jelit, AIDS, a nawet demencji.

    Metaanaliza 24 badań (2387 pacjentów) dotyczących stosowania ONS wzbogaconych w białko oraz energię u chorych w podeszłym wieku wykazała, że statystycznie istotnie zmniejszają one śmiertelność u tych pacjentów (>75. rż.), u których podawano dodatkowo ≥400 kcal dziennie jako ONS przez ≥35 dni lub podczas hospitalizacji. W tym czasie zwiększała się również masa ciała (+2,4%).

    Piśmiennictwo:

    1. Jarosz J., Kapała A., Kłęk S. i wsp.: Konferencja Uzgodnieniowa: Problemy żywieniowe w polskiej onkologii. Post. Żyw. Klin. 2012; 1: 29–38
    2. Bozzetti F., Mori V.: Nutritional support and tumour growth in humans: A narrative reviev of the literature. Clin. Nutr. 2009; 28: 226–230
    3. Pertkiewicz M. i wsp.: Standardy żywienia pozajelitowego i dojelitowego. PZWL, Warszawa 2005
    4. Lochs H., Allison S.P., Meier R. i wsp.: Introductory to the ESPEN Guidelines on Enteral Nutrition: terminology, definitions and general topics. Clin. Nutr. 2006; 25: 180–186
    5. DeWys W.D., Begg C., Lavin P.T. i wsp.: Prognostic effect of weight loss prior to chemotherapy in cancer patients. Am. J. Med. 1980; 69: 491–497
    6. Chute C.G., Greenberg E.R., Baron J. i wsp.: Presenting conditions of 1539 population-based lung cancer patients by cell type and stage in New Hampshire and Vermont. Cancer 1985; 56: 2107–2111
    7. Wigmore S.J., Plester C.E., Richardson R.A. i wsp.: Changes in nutritional status associated with unresectable pancreatic cancer. Br. J. Cancer 1997; 75: 106–109
    8. Andreyev H.J.N., Norman A.R., Oates J. i wsp.: Why do patients with weight loss have a worse outcome when undergoing chemotherapy for gastrointestinal malignancies? Eur. J. Cancer 1998; 34: 503–509
    9. Subotka L. (red.): Podstawy leczenia klinicznego. PZWL, Warszawa 2007
    10. Asher V., Lee J., Bali A.: Preoperative serum albumin is an independent prognostic predictor of survival in ovarian cancer. Med. Oncol. 2012; 29: 2005–2009
    11. Bachmann J., Heiligensetzer M., Krakowski-Roosen H. i wsp.: Cachexia worsens prognosis in patients with resectable pancreatic cancer. J. Gastrointest. Surg. 2008; 12: 1193–1201
    12. Arrieta O., Michel Ortega R.M., Villanueva-Rodríguez G. i wsp.: Association of nutritional status and serum albumin levels with development of toxicity in patients with advanced non-small cell lung cancer treated with paclitaxel-cisplatin chemotherapy: a prospective study. BMC Cancer 2010; 10: 50
    13. Szołowski A.w., Szmidt J. (red.): Zasady diagnostyki i chirurgicznego leczenia nowotworów w Polsce. Fundacja-Polski Przegląd Chirurgiczny, Warszawa 2003
    14. Bozzetti F., Arends J., Lundholm K. i wsp.; ESPEN. ESPEN Guidelines on Parenteral Nutrition: non-surgical oncology. Clin. Nutr. 2009; 28: 445–454
    15. Arends J., Bodoky G., Bozzetti F. i wsp.: ESPEN guidelines on enteral nutrition: non-surgical oncology. Clin. Nutr. 2006; 25: 245–259
    16. Weimann A., Braga M., Harsanyi L. i wsp., DGEM (German Society for Nutritional Medicine), ESPEN (European Society for Parenteral and Enteral Nutrition): ESPEN Guidelines on Enteral Nutrition: Surgery including organ transplantation. Clin. Nutr. 2006; 25: 224–244
    17. Braga M., Ljungqvist O., Soeters P. i wsp.: ESPEN Guidelines on Parenteral Nutrition: Surgery. Clin. Nutr. 2009; 28: 378–386
    18. Commission Directive 1999/21/EC of 25. March 1999 on dietary foods for special medical purposes. http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CONSLEG:1999L0021:20070119:EN:pdf. Dostęp z dnia 03.01.2014.
    19. Baldwin C., Parsons T., Logan S.: Dietary advice for illness-related malnutrition in adults. Cochrane Database Syst. Rev. 2001; 2: CD002008
    20. Milne A.C., Pooter J., Vivanti A. i wsp.: Protein and energy supplementation in elderly people at risk from malnutrition. Cochrane Database Syst. Rev. 2009; 15: CD003288
  • Diety wegetariańskie u dzieci i młodzieży - wykład Małgorzaty Desmond
    Więcej

    Czy wiesz, że kalafior dodany do posiłku zwiększa przyswajalność żelaza niehemowego? Dlaczego suplementacja witaminy B12 jest niezbędna? Co o diecie roślinnej u dzieci mówią badania? Czy wykluczenie mięsa z diety obniża ryzyko zachorowania na nowotwory?

    Wysłuchaj wykładu podsumowującego przegląd najnowszych badań nad dietą wegetariańską, wegańską i makrobiotyczną